Bernard Tapie - De man die Marseille bouwde en vernietigde
Bernard Tapie is een van de meest controversiële figuren in de Franse voetbalgeschiedenis, en dat is niet zonder reden. Hoewel hij de drijvende kracht was achter het project dat Olympique Marseille in 1993 naar de winst van de UEFA Champions League leidde, was dat succes besmet. Tijdens Tapies periode als clubvoorzitter waren er meerdere gevallen van corruptie en wedstrijdvervalsing.
©
Dit is het verhaal van Bernard Tapie als voorzitter van Marseille en hun gezamenlijke opkomst en neergang.
De context
Tapie kocht Olympique Marseille op een moment dat de club het zwaar had, zowel sportief als financieel. Het interessantste aspect van die situatie was dat Tapie aanvankelijk helemaal niet geïnteresseerd was in Marseille of voetbal in het algemeen, maar op aandringen van de toenmalige burgemeester Gaston Defferre besloot hij de kwijnende club toch over te nemen.Deze zakenmagnaat had zijn fortuin vergaard door noodlijdende bedrijven over te nemen en ze weer winstgevend te maken. Bovendien had Tapie al sportief succes geboekt met het Franse wielerteam La Vie Claire, dus toen hij in 1986 Marseille overnam, wist hij al hoe hij een zwak presterend project kon opbouwen.
De doelstelling was duidelijk: een ploeg creëren die de Europacup kon winnen (de toenmalige naam voor de UEFA Champions League). Ondanks de rijke voetbalgeschiedenis van Frankrijk had geen enkele Franse club ooit de meest prestigieuze prijs van het continent gewonnen, dus het was een flinke uitdaging. Marseille kampte midden jaren tachtig met sportieve problemen, en Frans voetbal stond bekend om het verkopen van talent in plaats van het aankopen ervan - iets wat aanvankelijk niet in Tapies voordeel werkte.
Maar de man had enkele troeven achter de hand.
©
Jean-Pierre Papin (hier tijdens zijn periode bij AC Milan) speelde voor Marseille onder Bernard Tapie
Sterrenelftallen en Europese gekte
Hoewel Bernard Tapie de club in 1986 overnam, duurde het tot 1988 voordat Marseille onder zijn leiding voor het eerst kampioen werd. Het was de eerste landstitel in zeventien jaar, aangevoerd door enkele van Tapies belangrijkste aankopen tot dan toe, zoals Jean-Pierre Papin, Karlheinz Förster en Klaus Allofs.Hij was een van de eerste miljonairs die echt veel geld in een club pompte om grote namen aan te trekken, en de zomer van 1989 - toen hij wilde meestrijden om de Europacup - werd wellicht het keerpunt. Tapie ging voluit en haalde enkele van de grootste talenten van dat moment, zoals Didier Deschamps, Enzo Francescoli en Chris Waddle, wat leidde tot opnieuw een landstitel.
In datzelfde seizoen bereikte de club de halve finale van de Europacup, maar verloor van Benfica door een doelpunt dat met de hand was gescoord. Dat was lang voor het VAR-tijdperk, dus het doelpunt telde - maar Tapie was woedend en zwoer: "Dat zal ons nooit meer overkomen."
In 1991 bereikte de club echter de finale van de Europacup tegen het Joegoslavische Rode Ster Belgrado, maar verloor - een nederlaag die misschien wel tot de grootste verrassingen in de voetbalgeschiedenis behoort. In die periode was Marseille al betrokken bij verschillende controverses die nog niet aan het licht waren gekomen, maar de teleurstellende afloop van de finale dreef Tapie ertoe om nog verder te gaan in zijn ambities - met desastreuze gevolgen.
Besmette successen
Olympique Marseille won de Franse competitie onafgebroken van 1988 tot 1993 en veroverde uiteindelijk in 1993 de eerste editie van de UEFA Champions League, tegen een indrukwekkend AC Milan onder leiding van Fabio Capello. Daarmee werd Marseille de eerste Franse club ooit die het toernooi won - ongeacht het format - maar hun triomf zou uitmonden in een van de meest besmette erfenissen uit de moderne voetbalgeschiedenis.In maart 1993 schakelde Marseille CSKA Moskou uit in de Champions League, maar de Russische trainer Gennadi Kostylev onthulde later in een interview in zijn thuisland dat zijn ploeg was omgekocht door vertegenwoordigers van de Franse club.
"Ik kreeg een telefoontje in ons teamhotel in Marseille," zei hij, "van iemand die beweerde een directeur van Marseille te zijn en die geld aanbood om de wedstrijd te verliezen."
Er waren in de loop der jaren meerdere van zulke voorbeelden, waarbij de club tegenstanders onder druk zette of zelfs bedreigde om hen te laten opgeven. Er waren ook gevallen van doping: verschillende spelers van Marseille gebruikten verboden middelen om hun prestaties te verbeteren. Die combinatie van praktijken leidde uiteindelijk tot zware gevolgen in februari 1994.
De club werd schuldig bevonden aan wedstrijdvervalsing en diverse andere misdrijven, wat leidde tot degradatie naar de tweede divisie van het Franse voetbal. Bovendien werden enkele van hun trofeeën afgenomen, en Bernard Tapie belandde uiteindelijk in de gevangenis voor meerdere misdrijven, waaronder die uit zijn tijd als politicus.
Nasleep en conclusie
Het valt niet te ontkennen dat Bernard Tapie een beruchte figuur is in de geschiedenis van het Franse voetbal. Hij zette vroeg een precedent voor zakenmensen die enorme sommen geld in voetbalclubs pompen - iets wat later de norm zou worden - en hielp Marseille naar grote sportieve hoogte, zij het door middel van fraude en manipulatie.Het blijft een van de donkerste hoofdstukken uit de Franse voetbalgeschiedenis - en het verhaal van een van de meest omstreden persoonlijkheden in de Franse sport.