De duistere erfenis van Pablo Escobar in het Colombiaanse voetbal
Pablo Escobars drugsimperium bepaalde gedurende het grootste deel van de jaren 80 de Colombiaanse cultuur, waarbij veel mensen in het buitenland het land vooral met zijn kartel associeerden. In dat opzicht vloeiden Escobars enorme financiële middelen ook naar het voetbal in zijn land, zowel als manier om belastingregels te omzeilen en geld wit te wassen, als omdat hij oprecht gepassioneerd was over de sport.
©
De oorsprong van narcoball
Lange tijd presteerde het Colombiaanse voetbal zwaar onder de maat. Hoewel het land een lange traditie in de sport had, is de waarheid dat de clubs en het nationale team niet over de faciliteiten en middelen beschikten om talent te ontwikkelen dat kon concurreren met landen als Brazilië, Uruguay en Argentinië in Zuid-Amerika.Toen kwam Pablo Escobar in beeld. Als opkomende figuur in de wereld van de drugshandel gebruikte Escobar via zijn Medellínkartel, dat was gevestigd in de Colombiaanse stad waarnaar het was vernoemd, zijn illegaal verdiende geld om het Colombiaanse voetbal te versterken en vooral de club uit die stad, Atletico Nacional, die tegen het einde van het decennium zou uitgroeien tot een grootmacht.
Daardoor begon het Colombiaanse voetbal tegen het begin van de jaren 80 te veranderen en te groeien, wat leidde tot wat velen beschouwen als zijn gouden tijdperk, al moeten daar wel een paar stevige kanttekeningen bij worden geplaatst...
Succes gebouwd op geweld
De waarheid is dat Escobar niet de enige drugsbaron in Colombia was die geld in het voetbal pompte, aangezien het voor hen een gemakkelijke manier was om verschillende juridische problemen te vermijden. Hij was echter een van de meest prominente, vooral vanwege zijn algemene status als de grote koning van de drugshandel in zijn land.Bovendien werd Atletico Nacional van de ene op de andere dag een van de rijkste clubs van Zuid-Amerika, waardoor de selectie zo sterk werd dat ze konden meestrijden om de Copa Libertadores, die ze uiteindelijk in 1989 wonnen. Het was de eerste keer dat een Colombiaanse club het toernooi won, wat het des te tragischer maakt dat zo'n mijlpaal onder zulke tragische omstandigheden moest worden bereikt.
Daarnaast speelden nationale rivalen America de Cali in deze jaren ook Copa Libertadores-finales, zij het zonder succes. De resultaten waren echter ook daar niet helemaal zuiver, aangezien er veel geruchten waren over matchfixing door Escobars mannen.
Volgens de informatie die door de jaren heen is verspreid, zetten Escobar en zijn mannen tijdens de finale van 1989 tegen het Paraguayaanse Olimpia de scheidsrechter en de spelers van de tegenstander onder druk, wat uiteraard een rol kan hebben gespeeld in het resultaat.
Bovendien zijn er verklaringen en berichten geweest over spelers die dicht bij Escobar stonden, zoals de toenmalige Atletico Nacional- en Colombia-doelman Rene Higuita, die wereldwijd bekend zou worden door zijn redding met de schorpioentrap. Deze spelers bezochten de drugsbaron in "La Catedral" (De Kathedraal), de villa die hij begin jaren 90 bouwde toen hij ogenschijnlijk in de gevangenis zat.
Zo bereikte het Colombiaanse voetbal aan het eind van de jaren 80 een punt van enorm succes, terwijl het tegelijk gehuld was in de schaduwen van corruptie, doodsbedreigingen, de dood van veel onschuldige mensen en eindeloos geweld. Dit werd in het land als geheel zeer zichtbaar en zou zich op dezelfde manier voortzetten in de sportwereld.
Een gouden tijdperk met een dodelijke prijs
Het is enigszins ironisch dat de donkerste periode van het Colombiaanse voetbal, althans als je kijkt naar de eindeloze hoeveelheden corruptie, ook een van de beste generaties spelers in de geschiedenis van het land voortbracht.Onder leiding van Carlos "El Pibe" Valderrama, een begenadigde passer op de nummer tien-positie, de eerder genoemde Higuita, Freddy Rincon en (later) Faustino Asprilla, beleefde het Colombiaanse nationale team een succesvolle periode en kwalificeerde het zich voor de WK's van 1990 en 1994. Bovendien was het tijdens de kwalificatie voor dat laatste toernooi dat het nationale team, gecoacht door Francisco Maturana, de trainer van Atletico Nacional toen zij de Copa Libertadores wonnen, wereldwijd naam maakte, waarbij zelfs spelers als Pele en Johan Cruyff de vloeiende passingstijl van de ploeg prezen.
De teleurstelling zou echter komen op Amerikaanse bodem tijdens het WK van 1994, waar Colombia de openingswedstrijd tegen Roemenië verloor, wat het vertrouwen van het team in feite vernietigde. Later in het toernooi maakte verdediger Andres Escobar (geen familie) een eigen doelpunt tegen de Verenigde Staten en werd hij vervolgens vermoedelijk vermoord door leden van een lokaal kartel in Colombia.
Pablo Escobar werd uiteindelijk gedood toen hij in 1993 op de vlucht was voor de wet in zijn land, en misschien hadden zijn mensen er niets mee te maken, maar de dood van Andres was het resultaat van jaren en jaren van corruptie in Colombia. Het was de ultieme conclusie voor een land waarvan het voetbal bezoedeld was met het bloed van duizenden onschuldige mannen en vrouwen.
De erfenis van narcoball
De aanwezigheid van drugskartels in het Colombiaanse voetbal begon af te nemen toen de jaren 90 aanbraken, wat zowel goed als slecht was voor de sport in dat land. Enerzijds was er veel corruptie en minder risico dat mensen zouden sterven, wat boven alles het belangrijkste is. Anderzijds zou de competitie dat niveau waarschijnlijk nooit meer bereiken, met hier en daar een zeldzame uitzondering van een team dat meedeed aan de top van Zuid-Amerika.Het was een bizarre en tragische episode in dat land, waarbij de aanwezigheid van Pablo Escobar een groot deel van de samenleving hervormde. Door de jaren heen is er veel revisionisme geweest over zijn daden, al is het de moeite waard om te benadrukken dat geen enkele bijdrage aan het voetbal alle onschuldige levens kan rechtvaardigen die tijdens zijn door misdaad getekende heerschappij werden genomen.
Het was een tragische periode voor het Colombiaanse voetbal en het land als geheel.