Galatasaray vs Fenerbahce en de oorsprong van de grootste derby van Turkije
Bekend als de Eternal Rivalry Match of de Intercontinental Derby is de wedstrijd tussen Galatasaray en Fenerbahce een van de meest verhitte en intense rivaliteiten die de voetbalwereld te bieden heeft. Als de meest succesvolle clubs in het Turkse voetbal staan ze vaak tegenover elkaar in titelbepalende wedstrijden, wat een rivaliteit die in meerdere opzichten al zeer sterk is, alleen maar verder aanwakkert.
Geschiedenis van Galatasaray
De club van de Europese kant van Istanbul werd in oktober 1905 opgericht door Ali Sami Yen en een groep studenten van een school in de stad die op dat moment bijna 500 jaar oud was, de Galata Palace Imperial School, die in het Turks Galata Sarayı Enderun-u Humayun heet, waar de naam Galatasaray vandaan komt. De club is de eerste in zijn soort in Turkije. Een andere club uit Istanbul, Besiktas, werd opgericht in 1903, maar deed dat als gymnastiekclub en richtte pas in 1911 een voetbalafdeling op, in tegenstelling tot Galatasaray, dat vanaf het begin als voetbalclub werd opgericht.In die tijd was er nog geen gevestigde voetbalcompetitie in het rijk (waarbij we niet moeten vergeten dat het toen het Ottomaanse Rijk was), dus speelden ze tegen Griekse en Engelse teams die in de regio actief waren. Die laatsten waren, zoals we weten, bezig de sport naar andere regio's te exporteren, in een competitie die in de stad Istanbul was gevestigd. Galatasaray won die competitie voor het eerst in 1909, bij zijn vierde deelname. De club zou ook de volgende twee edities winnen en begon zich daarmee te vestigen als een machtsfactor in de stad.
©
Geschiedenis van Fenerbahce
De oprichting van de club was het idee van Nurizade Ziya Songulen, een afstammeling van een hooggeplaatste Ottomaanse functionaris. Hij was in Engeland gaan studeren, waar hij een passie voor voetbal ontwikkelde. Bij zijn terugkeer op Ottomaanse bodem in 1906 wilde hij de sport introduceren in zijn geboortestad Istanbul. Na contact te hebben opgenomen met veel kennissen en vrienden lukte het hem echter pas in 1907 om uiteindelijk een geregistreerd voetbalteam op te richten. Ziya Songulen zelf was speler, manager en de eerste voorzitter van de club.Hoewel de teamleden uit Moda kwamen, een kleine wijk in Istanbul, bestond er al een team met die naam (Moda FC) en konden ze die naam daarom niet gebruiken. Daarom kozen ze de naam Fenerbahce, gebaseerd op een vuurtoren met dezelfde naam, een historisch symbool van het district Kadikoy in Istanbul. In 1908 sloten ze zich aan bij de stadscompetitie en in 1912 wonnen ze hun eerste landstitel, en zeker niet hun laatste, want de club was met 16 titels recordhouder van de competitie tot aan de oprichting van de Turkse competitie in 1959, waarvan ze ook de eerste editie wonnen.
Rivaliteit
Aan het begin van de ontmoetingen tussen de twee teams was er eigenlijk nog geen rivaliteit die ook maar in de buurt kwam van wat die vandaag de dag is, zowel vanwege de tijdsperiode als doordat Galatasaray al een klein voordeel had en zich sterker had gevestigd in de competitie van Istanbul. De eerste wedstrijd tussen de twee teams werd gespeeld op 17 januari 1909 in het Fenerbahce-stadion, een wedstrijd die eindigde in 2-0 in het voordeel van de bezoekers. Opvallend genoeg versloeg Fenerbahce Galatasaray pas bijna vijf jaar later, in januari 1914, terwijl ze in 1912 al tot kampioen van Istanbul waren gekroond.Een ander interessant feit uit die tijd is dat er in 1912, hoewel de bittere rivaliteit tussen de twee clubs nog niet bestond, een voorstel werd gedaan om de twee instellingen te laten fuseren met als doel een veel sterkere voetbalclub uit Istanbul te vormen. Die fusie kwam er echter nooit, omdat in datzelfde jaar de Eerste Balkanoorlog uitbrak. Het keerpunt dat de rivaliteit tussen de twee clubs aanwakkerde, was een vriendschappelijke wedstrijd die op 23 februari 1934 werd gespeeld in het Taksim-stadion.
Zowel Galatasaray als Fenerbahce gingen de wedstrijd in met de intentie om te winnen, maar op geen enkel moment was er sprake van de vriendschappelijke sfeer die je bij een wedstrijd van deze aard zou verwachten. De wedstrijd was zeer hard en gespannen, en de scheidsrechter was niet in staat de situatie onder controle te houden, wat uiteindelijk leidde tot vechtpartijen op het veld tussen spelers van beide teams. Dit mondde uit in een massale vechtpartij op en rond het veld, waarbij ook supporters onderling ruzie begonnen te maken.
Uiteindelijk werd de wedstrijd gestaakt, al was de rivaliteit tussen de twee teams nog maar net begonnen. De wedstrijd was als een sneeuwbal die in de loop der tijd steeds groter werd doordat er andere factoren bijkwamen, zoals geografische factoren (denk eraan dat Fenerbahce in het Aziatische deel van Istanbul ligt, terwijl Galatasaray in het Europese deel ligt), sociale factoren en de Turkse passie voor voetbal die in dit soort wedstrijden meestal overkookt.
Zoals we al noemden, werd de eerste Turkse landstitel als nationale competitie, in 1959, gewonnen door Fenerbahce. In die tijd was de competitie verdeeld in twee groepen, met elk van de twee giganten uit Istanbul in een aparte groep, en de groepswinnaars troffen elkaar vervolgens in een finale over twee wedstrijden. Zowel Galatasaray als Fenerbahce eindigde als eerste in hun groep en troffen elkaar in een finale waarin Galatasaray de eerste wedstrijd met 1-0 won, maar hun rivaal de tweede wedstrijd overtuigend met 4-0 won, waardoor de titel naar de Aziatische kant van Istanbul ging. Beide clubs zijn de succesvolste in de Turkse geschiedenis, en daarom hebben ze door de geschiedenis van het Turkse voetbal heen veel beslissende confrontaties als deze gehad, wat de rivaliteit vaak nog verder vergroot.
Een van de meest gedenkwaardige momenten in de geschiedenis van deze derby was mogelijk de bekerfinale van 1996. Dat seizoen stond Galatasaray onder leiding van de altijd unieke Schot Graeme Souness, en de club beleefde geen goed seizoen, al bereikten ze wel de bekerfinale, die, zoals je je kunt voorstellen, tegen Fenerbahce was, dat werd geleid door de Braziliaan Carlos Alberto Parreira. Het "Schotse team" won de heenwedstrijd thuis met 1-0, maar in de return won de tegenstander ook met 1-0, waardoor er verlenging nodig was. De sfeer, die voor de finale al zeer verhit was, stond figuurlijk in brand en ontplofte uiteindelijk toen de Welshe spits van Galatasaray, Dean Saunders, in de 116e minuut het doelpunt maakte dat de titel zou beslissen. Na afloop van de wedstrijd liep Souness het veld op met een enorme Galatasaray-vlag en plantte die midden op het veld van Fenerbahce, wat tot woede leidde bij de thuisploeg en ertoe leidde dat de Schot het stadion onder bescherming moest verlaten.