San Marino's onverwachte wending in het internationale voetbal
De schijnwerpers zijn vaak gericht op de hoogst gerangschikte teams of op landen met een rijke geschiedenis vol sterren en titels. Vandaag richten we ons echter op een nationaal team aan de andere kant van het spectrum: een ploeg die steevast onderaan staat op zowel de UEFA- als de FIFA-ranglijst, en ook onderaan eindigt in de groepen van de competities waaraan het deelneemt.
San Marino als land
San Marino is een soevereine staat (overigens de oudste ter wereld) die aan al zijn grenzen wordt omringd door Italiaans grondgebied en daarom als een enclave wordt beschouwd. Het is een van de zes zogenoemde microstaten van Europa, samen met Andorra, Vaticaanstad, Liechtenstein, Malta en Monaco.Het grondgebied beslaat 61,2 km2, wat het een van de kleinste landen ter wereld maakt. Met een bevolking van ongeveer 36.000 inwoners behoort het ook tot de landen met de laagste bevolkingsdichtheid ter wereld. Omdat het volledig door Italië wordt omringd, is de officiële taal van het land Italiaans, waardoor het op veel vlakken een nauwe band onderhoudt met het land van de laars. Hoewel dit niet direct voetbalgerelateerde informatie is, helpt het om wat context te geven bij het nationale team van San Marino.
Voetbal in San Marino
De San Marinese Voetbalfederatie (FSGC) werd opgericht in 1931 en is verantwoordelijk voor de organisatie van lokale competities en toernooien van het nationale team. De bond trad in 1988 toe tot zowel de UEFA als de FIFA. In beide coëfficiëntenlijsten van nationale bonden staat San Marino op de laatste plaats. De Campionato Sammarinese di Calcio (de naam van het landskampioenschap) is een amateurcompetitie die in 1985 werd opgericht en oorspronkelijk uit twee niveaus bestond: Serie A1 en A2, respectievelijk het eerste en tweede niveau. In 1996 werden die echter samengevoegd tot één competitie zonder promotie of degradatie.De competitie bestaat momenteel uit 16 teams die, opvallend genoeg, geen eigen stadion hebben, maar hun wedstrijden spelen in verschillende stadions in het land, zoals aangewezen door de bond. De historisch meest succesvolle club in de competitie is Tre Fiori, al wisselt de kampioen - in tegenstelling tot veel andere Europese competities - vaak, met sinds de start van het toernooi 12 verschillende kampioenen. Ter vergelijking: in Portugal en Turkije, twee competities van hoger niveau met een langere geschiedenis, zijn er sinds de oprichting van de nationale competitie slechts respectievelijk vijf en zes verschillende kampioenen op het hoogste niveau geweest. Het is vrij gebruikelijk dat clubs uit San Marino grotendeels uit Italiaanse spelers bestaan, gezien de kleine bevolking van San Marino en het grote aantal spelers uit het omringende land.
Naast de competitie kent San Marino nog twee andere toernooien: ten eerste de Coppa Titano, het oudste toernooi van het land, opgericht in 1937, en ten tweede de Super Coppa Sammarinese, opgericht in 2012, waarin de winnaars van de twee andere competities tegen elkaar uitkomen. Interessant genoeg is er ook een club uit San Marino (momenteel San Marino Calcio genoemd, al heeft die in de loop der jaren veel naamswijzigingen ondergaan), opgericht in 1960, die met goedkeuring van zowel de San Marinese als de Italiaanse bond sinds de oprichting deel uitmaakt van het competitiesysteem van het land van de laars. De clubkleuren zijn die van de vlag van San Marino, en het derde niveau is historisch gezien het hoogste niveau dat de club heeft bereikt.
©
Het nationale team
De eerste vermelding van een nationaal team van San Marino dat het land vertegenwoordigde, dateert uit 1986, toen een ploeg werd samengesteld om in een internationale vriendschappelijke wedstrijd uit te komen tegen Canada O23. Die wedstrijd eindigde in een 1-0 overwinning voor de Noord-Amerikanen. Na de aansluiting van het land bij UEFA en FIFA in 1988 mocht San Marino deelnemen aan de kwalificatierondes van internationale toernooien van beide organisaties, zoals het EK en het WK. Tot dan moesten spelers die in het land geboren waren onder de Italiaanse vlag spelen om aan officiële internationale wedstrijden van UEFA of FIFA te kunnen deelnemen. De eerste officiële wedstrijd vond plaats in 1990, tegen Zwitserland, in de kwalificatie voor het EK 1992, en eindigde in een 4-0 nederlaag voor San Marino.De spelers die het nationale team van San Marino vormen, zijn een mix van in eigen land geboren spelers en genaturaliseerde Italianen, al zijn de meesten amateurs of semiprofessionals. Daardoor staan ze meestal op een duidelijke achterstand ten opzichte van andere Europese nationale teams. Dat is terug te zien in de resultaten van San Marino, want pas in 1993, in een WK-kwalificatiewedstrijd voor het WK van 1994, pakte het team zijn eerste punt met 0-0 tegen Turkije. Dat was de 13e officiële wedstrijd van San Marino, met een balans van 1 gelijkspel en 12 nederlagen, 2 doelpunten voor en 55 tegen. Daardoor staat San Marino doorgaans onderaan in zowel de UEFA- als de FIFA-ranglijsten.
In september 2024 boekte San Marino zijn eerste overwinning in een officiële wedstrijd, nadat het in 2004 al eens een oefenwedstrijd tegen Liechtenstein had gewonnen. Dat was ook de enige overwinning (ook al was het een oefenwedstrijd) onder Giampaolo Mazza, de historische bondscoach van San Marino, die van 1998 tot 2013 aanbleef en de meeste wedstrijden van het nationale team coachte, met een balans van 1 overwinning, 2 gelijke spelen en 82 nederlagen in de 85 wedstrijden waarin hij San Marino leidde.
De eerste officiële overwinning in 2024 kwam in de Nations League tegen Liechtenstein. Die zege eindigde in 1-0, met Nicko Sensoli als maker van het enige doelpunt van de wedstrijd. In de tweede wedstrijd tegen Liechtenstein in die Nations League-editie behaalde San Marino zijn tweede officiële overwinning en tevens de eerste uitoverwinning, dit keer met 1-3. Die resultaten, samen met een gelijkspel tegen Gibraltar, leverden San Marino een historische promotie op naar Liga C van de Nations League 2026-27.
Deze twee overwinningen in minder dan een jaar betekenen een grote stap vooruit voor wat vaak wordt gezien als het slechtste nationale team ter wereld, een titel die gebaseerd is op de historie van het team. Van de 219 wedstrijden (inclusief vriendschappelijke duels) die San Marino sinds 1990 heeft gespeeld, won het nationale team er drie, speelde het er tien gelijk en verloor het er 206, met 40 gemaakte doelpunten en 869 tegendoelpunten. San Marino's topscorer aller tijden is Andy Selva, met acht doelpunten in 73 gespeelde wedstrijden.